Iparraldeari buruz dugun ezagutza hobetzeko asmoz, distantziagatik ezezagun samarra baita guretzat, Iparraldera bi egunetarako txangoa antolatzera animatu gara.
EGITARAUA
Bidaiaren plana honako hau izango da:
EKAINAK 3 – Asteazkena
07:00 Irteera Debagoienetik autobusez
09:00 Bisita gidatua Hendaiako Abbadia gaztelu-behatokira. Jarraian, Gidor Bilbaok Antoine de Abbadiari buruz hitz egingo digu
11:30 Hendaiako Itsas Pasealekutik Ibilaldia
12:30 Bazkaria Casino Hendaye jatetxean
14:30 Sokoa bisitatzea eta, prestasunaren arabera, txalupan itzultzea Donibane Lohitzunera
16:00 Baionako Hotel Le Bayonne**** -en ostatua
17:00 Baionako bisita gidatua, Gidor Bilbaoren eskutik, eta denbora librea hiria bisitatzeko
20:00 Afaria hotelean, bertako talde batekin “kantu afaria” izan dadin kudeatzen ari gara
EKAINAK 4 – Osteguna
08:00 Gosaria hotelean
10:00 Bonnat Museora bisita, duela gutxi inauguratu dena eta obra garrantzitsuak dituena
12:00 Irteera Bastidarako noranzkoan eta horren bisita
13:00 Bazkaria La Bastideko jatetxean, bertako jaki tipikoez gozatzeko
16:00 Arnaga etxea bisita. Kanbon kokatua, XX. mende hasierako euskal estilo berriko etxea da, eta inguruan lorategi botanikoa du
18:00 Ezpeletara bisita. Euskal arkitektura tradizionaleko etxe tipikoak ditu, piper eta eratorriengatik ezagunak
19:00 Debagoienera itzulera
PREZIOA:
Bazkideak: 250 €
Bazkide ez direnak: 270 €
Prezioan programan zehaztutako zerbitzu guztiak sartzen dira (bisitak, otorduak eta hotela logela bikoitzean)
Banakako gelaren gehigarria: 70 €
AUTOBUSAREN ORDUTEGIA:
07:00 Eskoriatza (Akeita)
07:05 Aretxabaleta (Eroski)
07:10 Arrasate (Udaltzaingoaren parean)
07:20 San Prudentzio (Bus geltokia)
07:25 Bergara (Bus geltokia)
EGITARAUAREN GARAPENA
ASTEAZKENA –2026–EKAINA–03
HENDAIA – ZOKOA – DONIBANE LOHITZUNE – BAIONA
07:00 Debagoieneko autobusaren irteera Hendaiara
09:00 Abbadia gaztelu-behatokia
Hendaiako labarretan kokatua, 1864 eta 1879 artean eraiki zuen Eugène Viollet-le-Duc-ek Antoine d’Abbadierentzat. Etnologoa, astronomoa, bidaiari handia eta euskal kulturaren defendatzaile sutsua, 1867an Zientzien Akademiako kide hautatua izan zen.
Monumentu historiko eta Maison des illustres gisa sailkatuta dago. Zientzia-, artxibo- eta altzari-bilduma aberatsak originalak dira, eta XIX. mendeko kultura-ondare adierazgarri nabarmena irudikatzen dute.
Arkitektura neogotikoa duen eraikina Erdi Aroko gaztelu indartsuetan inspiratua da. Ikusmoldearen zorroztasuna exotismoaren eta barnekoen fantasiaren aurka doa, inspirazio orientalista, afrikar eta kristauaren kontra. Dekoratu eklektikoek, dibisek eta altzariek agerian uzten dituzte tokiko maisuaren ideiak eta usteak, eta batez ere bere bokazio nagusia, behaketa astrometrikoaren eta geofisikoaren zerbitzura dagoen zientzialari batena. Abbadiako behatokia multzo bakarra da munduan, hamartarretan mailakatutako instrumentuentzat. Labellisé Maison des Illustres, Abbadiako Château-Observatorioak aldizka zabaltzen ditu sarrera, liburutegia, ohorezko aretoa, gelak eta kapera, bere ingeles parke erraldoia ahaztu gabe. Ondare intimo eta gorpuztua, bidaiarako gonbita bezala, Euskal Herritik ezinbestekoa.
https://www.chateau-abbadia.fr/eu/ezagutu#visite
https://www.tiktok.com/@igorberefonseca/video/7342602108690025760
https://journals.openedition.org/insitu/11067 (frantsesez)
11:30 Hendaiako Itsas Pasealekutik Ibilaldia
Pasealeku horretan, euskal arkitektura neoeuskalduneko etxe tipikoen multzo eder bat dago, fatxada zuri eta bilbadura koloretsuengatik ezagut daitezkeenak. XX. mendearen hasierako maisulan arkitektonikoa da. Hendaiako marinelen omenez eraikia. Santa Ana kaperak bisita merezi du.
Paseoari jarraituz, San Bizente elizara iritsiko gara. Eliza honek 1598an eraikia, Lapurdiko elizen ezaugarri guztiak ditu (fatxada zuria, egurrezko barnealdea).
Gertu, Gaztelu Zahar frontoia dago, non 1899tik pilotariak elkartzen diren. Azkenik, Bidasoa ibaiak inguratzen duen Caneta mendatera iritsiko gara. Vaubango harresien aztarnak eta 3 kanoi ditu.
12:30 Bazkaria Casino Hendaye jatetxean
Itsas pasealekuan kokapen ezin hobearekin, ozeanoaren aurrean eta Irunera eta Hondarribira begira, kasinoko jatetxea, Soko-ona, berritu egin da eta bere giroarekin eta terraza bikainarekin liluratuko du.
Lounge gune bat du tabernaz gozatu nahi dutenentzat.
Bertako produktuak protagonistak dira sukaldariaren sukaldean.
14:30 Sokoa
Sokoako portua. Baionako portuaren gainbeherak, XIV. mendearen amaieran, jarduera handiagoa eragin zuen Donibane Lohitzunekoan, eta laster txiki geratu zen; Sokoako portuak, berriz, 1530. urte inguruan, berrogeitaka itsasontzi har zitzakeen bere baitan. Gaur egun, arrantzarako edo aisialdirako ontzi txikiek erabiltzen dute batez ere.
Sokoako gotorlekua. 1627an, portuan amarratutako itsasontziak babesteko gotorleku bat eraiki zen. Harresi batez inguratuta, gotorlekua dorre biribil batez, kapera batez eta ostatuz osatuta dago. Vauban ingeniari militarra iritsi zenean, Luis XIV .a Frantziarenean, gotorlekua eraberritu egin zuten, eta bere dorre almenadunak ematen dion itxura militarra hartu zuen. Gaur egun jendearentzat itxita dago, baina kanpoalde osora sar daiteke, baita hondartza txikira ere.
16:00 Hotel Le Bayonne****
Hôtel Le Bayonne*** 2012an berritutako 4 izarreko establezimendua da, Nive ibaiaren ertzean kokatua, Baionako erdigune historikotik, Sainte-Marie katedraletik, Château-Vieuxetik eta Les Hallesetik 5-10 minutura baino ez oinez. 99 logela moderno ditu, aire girotuarekin, Wi-Fi doan, ibaira edo hirira begira, pantaila lau eta edaritegiko telebista, denboraldiko kanpoko igerilekua, gimnasioa, “La Brasserie de la Nive” jatetxea, aparkalekua eta bilera-gelak.
Helbidea: 1 Av. Jean Rostand, 64100 Bayonne, Francia
Telefonoa: +33 5 59 52 75 85
17:00 Baiona
Santa Maria katedrala: Grand Bayonne auzoan, alde zaharraren bihotzean, gotiko estilokoa, XIII. eta XVI. mendeen artean eraiki zen, antzinako tenplu erromatar bat zegoen leku berean. Eranskin gisa 1240. urteko klaustroa dago. 1998an Unescoren Munduko Ondare izendatu zuten.
Château-Vieux: Grand Bayonne auzoan, katedraletik gertu. Lapurdiko bizkondeek eraiki zuten XII. mendean, eta hiriko gobernadoreen egoitza ofiziala izan zen. Zoritxarrez, gaur egun, gaztelua Frantziako armadaren instalazioetako bat da, eta, beraz, ezin da bisitatu.
Baionako udaletxea: Grand Bayonne auzoan, Nive eta Adur ibaiak bat egiten duten parean. 1843an eraiki zen aduana hartzeko.
Las Halles merkatua: 1994an eraiki zen Nive ibaiaren ertzean, Grand Bayonne auzoan, eta Baionako produkturik onenetako batzuez gozatzeko aukera eskaintzen digu. Larunbat goizetan, inguruko zelaigunea Ipar Euskal Herriko produktuen postu txikiz betetzen da.
Baionako Euskal Museoa: Dagourette etxean dago, Nive ibaiaren ertzean dagoen XVI. mendeko etxe batean. Museo honek Euskal Herriko historia eta kulturaren bildumarik osoenetako bat eskaintzen digu. 1924an inauguratu zen, “Hemen sartzen dena bere etxean da” lelopean. Baionako historiari eskainitako gune bat du.
Saint-Andre eliza: neogotiko estilokoa, XIX. mendean eraikia. Fatxada xumea baina ikaragarria du, eta ondoan ibiltzen diren pertsona guztien arreta erakartzen du. Bere barruan organo sinestezin bat aurkitzen dugu, hainbat euskal abesbatzen ahotsarekin batera esperientzia ikaragarriaz gozatzea eragiten duena.
Saint Esprit auzoa: Baionako auzorik ezezagunena da. Ezagutzeko, Adur zeharkatu behar dugu Saint Esprit zubitik. Ez ditu Grand Bayonne bezalako espazio garrantzitsuak hartzen, baina merezi du. Batez ere tren geltokian, L ‘Atelier du Chocolat txokolate tailerrean edo zitadelan. Auzo hori artista askoren oihala izan da azken urteotan, eta auzoko kale eta plazetako hormetan utzi dute arrastoa.
Rue d ‘Espagne: Grand Bayonne auzoan, hiriko kalerik zaharrena da. Gaur egun, Espainiako Atea, antzinako hiri harresituaren sarrerako ateetako bat, Santa Maria Katedralarekin lotzen du. Giro handiko kale komertziala da.
Moulis etxea: Baionako kale eta plaza guztietan euskal arkitektura herrikoia ikus badaiteke ere, adibiderik onena Moulis Etxean aurkituko dugu. Azokaren eta Nive ibaiaren ondoan dagoen eraikin bat, Rue Port Bertaco eta Quai Amiral Jaureguiberry kaleen izkinan. Eremu horretako etxeetako zurezko egitura tipikoa erakusten digu maisuki. 1815. urtetik aurrera eraikinaren jabe izan zen farmazialari bati zor zaio izena.
https://turismovasco.com/pais-vasco-frances/bayona/
OSTEGUNA –2026–EKAINA–04
MUSEO BONNAT –BASTIDA – ARNAGA – EZPELETA
08:00 Gosaria hotelean
10:00 Museo Bonnat
Bonnat-Helleu Museoa Baionan dagoen arte ederren museoa da, batez ere pintura eta obra grafikoena (marrazkiak eta grabatuak).
7.000 artelan inguru ditu, eta nazioartean izen handia du, batez ere paper gaineko lanen fondoagatik, Frantziako bakarra baita (Parisko Louvrekoarekin batera) Italiako Errenazimenduko hiru jenioen zirriborro originalak dituena: Leonardo da Vinci, Miguel Ángel Buonarrotti eta Rafael Sanzio.
Zentroa 1901ean inauguratu zen Bonnat Museo gisa, bere bultzatzaile nagusia izan zen Léon Bonnat margolari eta bildumagilearen omenez, herriko seme ospetsua; eta 2011n Bonnat-Helleu izena jarri zioten, Paul César Helleu margolaria aipatuz.
Handitze-lanengatik, 2011ko apirilean itxi zituzten ateak, eta 14 urteko lanen ondoren, 29 milioi euroko aurrekontuarekin, 2025eko azaroaren 26an ireki zuten berriro, erakusketa-espazio bikoitzarekin.
12:00 Bastida
La Place des Arceaux, erdiko plaza, arkupez inguratua, laborari eta nafar estiloko egurrezko armazoidun etxeekin.
Notre-Dame-de-l ‘Assomption eliza hileta-lauzez zolatutako patiotik eta zurezko galeriez egindako hiru solairuetatik gailentzen da.
XVII. eta XVIII. mendeetako juduen hilerriak komunitate judu baten presentzia adierazten du, espainiar eta portugaldar Inkisiziotik ihesi zihoazen judu sefardien familiak. Besteak beste, txokolategileen esperientzia ekarriko dute.
Gartxoteko trinketa, Frantziako zaharrena, paumean jokatzen zena, euskal pilotaren arbasoa.
13:00 Bazkaria Bastidako jatetxean, bertako jaki tipikoez gozatzeko
16:00 Villa Arnaga
Etxea. Arnaga euskal arkitektura neoeuskaldunaren lehen adibideetako bat da. XX. mendearen hasieran, mugimendu arkitektoniko berri horrek nekazal etxe tradizionalak etxebizitza eroso eta moderno bihurtu zituen, aurrerapen teknikora eta honek sortzen zituen beharrizan berrietara egokituz. Natura geletara eraman, leiho handiak zabaldu alde guztietatik, logiak eta balkoiak diseinatu «airea hartzeko» pentsatuta: hau da kostaldeko itsas eraikinei lotutako euskal arkitektura berriaren programa berria. Eraikinak XIX. mendeko mugimendu higienistarekiko atxikimendua islatzen du: elektrizitatea gela guztietan, ur beroa, hidroterapia-gela, etab.
Lorategiak. 15 hektarea baino gehiago hartzen dituzte. Ekialderantz, eguzkia irteten den tokitik, lorategi formal batera ematen du, Pirinioetako mendi bikainak hondoko oihaltzat dituela. Pergola handi batek lorategia ixten duela dirudi. Mendebaldean, eguzkia sartzen den lekuan, lore-zelai bat, orain ingeles estiloko lorategi bihurtua.
https://es.cambolesbains.com/cosas-que-ver-y-hacer/villa-arnaga/
18:00 Ezpeleta
Ezpeleta AOC Ezpeletako biperra izen ofiziala jasotzen duten kalitatezko piperrak ekoizteko zentroa izateagatik nabarmentzen da, baita pottoka arrazako zaldiak hazteagatik ere.
Ezpeletako Piperraren jatorria 1650ean dago, Kolonekin nabigatu zuen euskal marinel batek piper batzuk Euskal Herrira ekarri zituenean. Hasieran, piper horiek sendatzeko erabili ziren, eta, geroago, haragia eta urdaiazpikoa kontserbatzeko. Denborarekin, euskal sukaldaritzaren ezinbesteko osagai bihurtu dira. Gaur egun, eskualdeko 10 herritan ekoizten dira, eta Ainhoa eta Ezpeleta daude horien artean.
https://www.viajesyrutas.es/2023/08/que-ver-en-espelette.html
AOC Ezpeletako Piperra:
Ekoizpen eremua honako herri hauetan zabaltzen da: Ainhoa, Kanbo, Ezpeleta, Halsou, Itxassou, Jatxou, Larressore, Saint-Pée-sur-Nivelle, Souraïde eta Ustaritz.
Piperrak Capsicum annuum espezieko Gorria barietatekoak dira. Jatorri mesoamerikarreko belarkara bat da, 80 cm inguruko altuerakoa, eta lore zuriak fruitu haragitsu bihurtzen dira, kono-formakoak eta kolore gorrixkakoak. Laborea hektareako 10.000 eta 30.000 oin bitartekoa da, eta ureztatzea debekatuta dago, landaketaren hurrengo hilabetean (maiatza-ekaina) eta muturreko lehortearen kasuan izan ezik. Bilketa eskuz egin behar da (abuztutik lehen izozteak arte). Tamaina (7 eta 14 cm artean) eta arristrak edo piper ehoa egitea ere AOCk erregulatzen ditu.